เพิ่มเติมลา ฟลอร่า ชุดศิลปะแห่งวัดวาอารามและมารยาทชาวพุทธ

  เรียน  คณะผู้บริหารสำนักพิมพ์ EQ plus และผู้จัดทำหนังสือการ์ตูนชุด ลา ฟลอร่า

               ผมชื่อ นาย วสุ สรรกำเนิด ทำงานอยู่ที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ตามที่ผมได้โทรศัพท์ไปหาทางสำนักพิมพ์และได้ลงบทความในบล็อกเพื่อนำเสนอให้ทางสำนักพิมพ์ได้จัดทำหนังสือการ์ตูนชุดลา ฟลอร่า ชุดศิลปะวัดไทยไปนั้น ผมขอชี้แจงรายละเอียดเพิ่มเติมดังนี้

 

              ประการแรก แนวคิดของผมในการนำเสนอให้จัดทำหนังสือการ์ตูนชุดนี้ขึ้นมานั้น ก็เนื่องจากผมต้องการให้มีการนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับวัดวาอารามทางพระพุทธศาสนา และมารยาทของชาวพุทธ ในรูปแบบที่เด็กและเยาวชนสามารถอ่านและทำความเข้าใจได้อย่างง่ายดาย ซึ่งวิธีที่ดีที่สุดก็คือนำเสนอในรูปแบบของการ์ตูน โดยที่การ์ตูนชุด ลา ฟลอร่า เป็นการ์ตูนที่ได้รับความนิยมแพร่หลายจนถึงกับมีสำนักพิมพ์ของต่างประเทศมาขอซื้อลิขสิทธิ์ไปจัดพิมพ์เป็นภาษาต่างประเทศแล้ว ประกอบกับเนื้อหาของการ์ตูนชุดนี้ก็ได้นำเสนอเรื่องราวที่เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมเป็นหลัก ทั้งยังมีภาพประกอบที่สวยงามอีกด้วย จึงเป็นการเหมาะสมที่จะใช้การ์ตูนชุดนี้ในการนำเสนอเรื่องราวดังกล่าว

 

             ประการที่สอง ในฐานะที่วัดวาอารามเป็นศาสนสถานที่แสดงออกถึงศิลปะและการช่างของไทย  ถือเป็นมรดกตกทอดทางภูมิปัญญาที่สำคัญของบรรพบุรุษ จึงควรเผยแพร่ให้ชนรุ่นใหม่ ชนรุ่นหลังและชนต่างชาติได้รู้จักสิ่งเหล่านี้ เพื่อจะได้เกิดความตระหนักในการอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญาของบรรพชนต่อไป อันเป็นการรักษาศิลปวัฒนธรรมประจำชาติได้เป็นอย่างดี

 

              ประการที่สาม ในฐานะที่เป็นชาวพุทธคนหนึ่ง ผมอยากทำสิ่งที่ดีตอบแทนประเทศชาติ
พระศาสนา และพระมหากษัตริย์ อันเป็นสถาบันหลักของสังคมไทย และวิธีหนึ่งก็คือการเผยแพร่เรื่องราวเกี่ยวกับวัดวาอารามและขนบธรรมเนียมประเพณีของชาวพุทธซึ่งผูกโยงกับวิถีชีวิตของชาวไทยและของสถาบันหลักของชาติไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืน

จึงเป็นที่มาของการ์ตูนชุดนี้

การนำเสนอ เนื้อหา

      เนื้อหาจะเป็นเรื่องราวของศิลปะประจำวัดวาอารามทางพระพุทธศาสนาและมารยาทของชาวพุทธ โดยเน้นที่วัดวาอารามในประเทศไทยเป็นหลัก แล้วค่อยนำเสนอเรื่องราวของวัดวาอารามของต่างประเทศ  ทั้งนี้ การนำเสนอเนื้อหาในแต่ละเล่ม ควรจะมีองค์ประกอบดังนี้

 

         ๑)  ภาพปกหน้าและปกหลัง เป็นภาพวาดวัดวาอารามที่นำเสนอในเรื่อง (อย่างไรก็ตาม เนื่องจากวัดวาอารามต่าง ๆ มีอยู่เป็นจำนวนมาก แม้ว่าจะคัดเลือกมานำเสนอเฉพาะวัดวาอารามที่สำคัญก็ไม่สามารถนำเสนอได้ทั้งหมดอยู่ดี ดังนั้น เพื่อให้สามารถนำเสนอวัดวาอารามได้มากขึ้น จึงน่าจะหาภาพของวัดอื่นที่ไม่ได้อยู่ในการนำเสนอมาเป็นภาพปกหน้า ปกหลัง หากวัดดังกล่าวมีรูปแบบศิลปะแบบเดียวกันกับวัดที่นำเสนอ และอาจจะตั้งเป็นคำถามท้ายเล่มหรือในแม็กกาซีนที่แถมมากับหนังสือเล่มนั้นว่าภาพที่นำมาลงนี้ คือ ภาพสถานที่ใดของวัดใด)

 

          ๒)  ภาพหน้าแรกของแต่ละบท เป็นภาพถ่ายวัดวาอารามที่จะนำเสนอในบทนั้น ๆ (อาจจะได้มาจากการให้ผู้อ่านหรือเด็ก ๆ ที่ติดตามการ์ตูนชุดนี้ ส่งภาพถ่ายเข้ามาประกวดเพื่อคัดเลือกนำมาลงก็ได้ (ประกาศรายชื่อภาพของผู้ที่ได้รับการคัดเลือกไว้ท้ายเล่มหรือในแมกกาซีนที่แถมมาให้)
แต่ภาพดังกล่าวต้องเป็นส่วนที่แสดงออกถึงความงดงามและองค์ประกอบที่สำคัญของวัดนั้น)

 

          ๓) เนื้อหา/การดำเนินเรื่องในแต่ละบท

 

              ตัวละคร  ศิลา/อาทิตย์ ไม้งาม ไปเที่ยววัดวาอารามต่าง ๆ ได้ถ่ายภาพกลับมา และเขียนเล่าเรื่องให้กับทิวาผ่านทาง blog

 

              โดยเนื้อหาและภาพที่ปรากฏในแต่ละบทจะประกอบด้วยภาพของโบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ เจดีย์ พระปรางค์ กุฏิ พระพุทธรูป มณฑป จิตรกรรมฝาผนัง ภาพของประเพณี ศาสนพิธี การปฏิบัติตัวอย่างไรที่ถูกต้องและไม่ถูกต้องในบริเวณวัดวาอาราม
           

 เนื้อหาท้ายบท เป็นภาพแผนผังของวัดนั้น พร้อมคำอธิบายประกอบ ภาพถ่าย

หรือ อธิบายเรื่องของประเพณีสำคัญทางพระพุทธศาสนา ศาสนพิธี มารยาท และการปฏิบัติตนที่ถูกต้องของชาวพุทธ เช่น การกราบไหว้ การตักบาตร การตั้งโต๊ะหมู่บูชา การนิมนต์พระมาเจริญพระพุทธมนต์ การทอดกฐิน ทอดผ้าป่า การถวายภัตตาหาร ฯลฯ หรืออาจจะกันบทสุดท้ายของแต่ละเล่มไว้กล่าวถึงเรื่องของประเพณี ศาสนพิธี มารยาทชาวพุทธ ไว้โดยเฉพาะแยกต่างหากเลยก็ได้

            ๔) เนื้อหาท้ายเล่ม เปิดโอกาสให้ผู้อ่าน เด็ก และเยาวชนมีส่วนร่วมในการนำเสนอภาพถ่ายและเรื่องราวของวัดวาอาราม หรือประเพณีชาวพุทธในท้องถิ่นที่ตนอาศัยอยู่

          ๕) แม็กกาซีนที่แถมมาพร้อมกับหนังสือแต่ละเล่ม ควรมีคำถามเกี่ยวกับเนื้อหาภายในเล่ม ถามแบบอัตนัย หรือจะถามคำถามอื่นที่ไม่มีคำตอบอยู่ในเล่มก็ได้ (ผู้ตอบต้องไปค้นหาคำตอบเอาเอง เป็นการฝึกการค้นคว้าหาข้อมูลไปด้วย)


ข้อพึงระวัง คือ ควรจะนำเสนอเนื้อเรื่องโดยลดความตลกโปกฮาลงบ้าง เพราะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับศาสนา และประเพณีปฏิบัติอันดีงาม


การ์ตูนเล่มแรก

หนังสือการ์ตูนเล่มแรกของหนังสือการ์ตูนชุดนี้ จะเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุดและเปิดประเด็นไปสู่การนำเสนอเนื้อหาในเล่มต่อ ๆ ไป โดยเนื้อหาของการ์ตูนเล่มแรกนี้จะเกี่ยวกับวัดที่สำคัญที่สุดของประเทศไทยสี่วัด คือ วัดพระแก้ว วัดโพธิ์ วัดแจ้ง (วัดอรุณราชวรารามฯ) และวัดสุทัศน์ ซึ่งทั้งสี่วัดเป็นพระอารามหลวงที่ใหญ่โต มีสถาปัตยกรรมต่าง ๆ มากมาย จึงต้องคัดเลือกเฉพาะบางเรื่อง บางสถานที่มาไว้ในเล่ม เพราะไม่สามารถนำมาลงได้หมด ที่เหลือคงต้องทำเป็นแผนผังไว้ท้ายบท ขอนำเสนอรูปแบบของการ์ตูนเล่มแรก ดังต่อไปนี้

ตัวอย่าง

     การ์ตูนลา ฟลอร่า ศิลปะแห่งวัดวาอารามและมารยาทชาวพุทธ เล่ม ๑

ชื่อเล่ม ตอนที่ ๑ งดงามตระการตาพระอารามหลวง

ปกหน้า ภาพวาดวัดพระแก้ว

หัวข้อที่หน้าปก

• วัดพระแก้ว รัตนะแห่งแผ่นดินไทย
• รู้ไหมว่ายักษ์วัดโพธิ์อยู่ที่ไหน หน้าตาเป็นอย่างไร
• ชมพระอุโบสถที่ยาวที่สุดในประเทศไทยที่วัดสุทัศน์ฯ
• การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์นั้นทำอย่างไร

ปกหลัง ภาพวาดพระมหาเจดีย์สี่รัชกาล หรือพระพุทธไสยาสน์ เป็นต้น 

ทิวาเปิดอินเตอร์เน็ตตรวจดูอีเมล์ เห็นว่าพ่อของตนส่งภาพและเรื่องราวเกี่ยวกับการไปเที่ยววัดในวันหยุดพักผ่อนประจำสัปดาห์

บทที่ ๑  วัดพระแก้ว วัดที่งดงามที่สุดในประเทศไทย

            ดำเนินเนื้อเรื่อง ศิลาเข้าไปถ่ายภาพในส่วนต่าง ๆ ของวัดพระแก้ว เข้าไปกราบไหว้พระแก้วมรกต
            ท้ายบท แผนผังวัด ภาพประกอบ

บทที่ ๒ โอ้ วัดโพธิ์ เป็นวัดกษัตริย์สร้าง

                ดำเนินเรื่อง   ภาพต่าง ๆ ภายในวัด พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล รูปฤาษีดัดตน วิหารพระพุทธไสยาส
แผ่นจารึกวัดโพธิ์ ฯลฯ

                 ท้ายบท แผนผังวัด ภาพประกอบ

บทที่ ๓ พระปรางค์วัดอรุณ กับยักษ์วัดแจ้ง
            
                  ดำเนินเรื่อง ภาพต่าง ๆ ภายในวัด พระปรางค์ พระอุโบสถ พระวิหาร ฯลฯ

                  ท้ายบท แผนผังวัด ภาพประกอบ

บทที่ ๔ วัดสุทัศน์ฯ น่าทัศนา

                ดำเนินเรื่อง ภาพต่าง ๆ ภายในวัด พระอุโบสถ พระวิหาร จิตรกรรมฝาผนัง

                ท้ายบท แผนผังวัด ภาพประกอบ

บทที่ ๕ องค์ประกอบของวัดวาอารามไทยและมารยาทชาวพุทธ

                ดำเนินเรื่ององค์ประกอบของวัด กว่าจะมาเป็นวัด การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ ข้อควรปฏิบัติและไม่ควรปฏิบัติเมื่ออยู่ในวัด

                ท้ายบท อธิบายความเหมือนและความแตกต่างระหว่างวัดและสำนักสงฆ์

ท้ายเล่ม นำเสนอประเพณีและศาสนพิธีที่สำคัญที่จัดขึ้นที่พระอารามหลวงทั้งสี่แห่งข้างต้น


คำถามในแมกกาซีน  รู้ไหมว่า พระอุโบสถและพระวิหารต่างกันอย่างไร ?

                                  พระอารามหลวงมีกี่ประเภท ตอบได้ไหม?

                                  อธิบายสิ่งที่ไม่ควรทำเมื่ออยู่ในวัด


                                 
ส่งท้าย

ทั้งหมดที่นำเสนอมานี้ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นที่จะนำไปสู่การจัดทำการ์ตูนชุดนี้ (หากทางทีมงานเห็นสมควร) ต่อไป เสนอมาเพื่อให้พิจารณาครับ

                                                                                                  จาก นาย วสุ  สรรกำเนิด


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

       




         



            




            
             

ลา ฟลอร่า ชุด ศิลปะวัดและพุทธสถาน

ความเป็นมา : วัดวาอารามและพุทธสถานเป็นสถานที่ซึ่งแสดงออกถึงศิลปวัฒนธรรมประจำชาตินั้น ๆ

ผ่านทางงานสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และจิตรกรรม ซึ่งนอกจากจะมีความงดงามแล้ว ยังได้แฝง
คติธรรมทางพระพุทธศาสนาเอาไว้ด้วย การได้รู้จักงานศิลปะเหล่านี้จะทำให้เกิดความเข้าใจและภูมิใจในความเป็นชาติที่มีวัฒนธรรม และได้เห็นคุณค่าของงานศิลปะที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้นี้

 

อนึ่ง วัดวาอารามเป็นศาสนสถานซึ่งผู้ที่เข้าไปในสถานที่ดังกล่าวควรจะได้แสดงออกถึงซึ่งความเคารพต่อสถานที่ จึงควรที่จะได้เรียนรู้ถึงมารยาทและข้อควรปฏิบัติและข้อควรงดเว้นเวลาที่เข้าไปในเขต
พุทธสถานต่าง ๆ รวมทั้งมารยาทและการปฏิบัติต่อพระภิกษุ สามเณร และแม่ชีด้วย

เหตุผลที่เลือกใช้การ์ตูนชุดลา ฟลอร่า : มีเหตุผลดังต่อไปนี้

๑) การ์ตูนเรื่องนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับศิลปะและวัฒนธรรมประจำชาติต่าง ๆ ซึ่งก็ตรงกับเนื้อหาของการ์ตูนชุดนี้ที่ต้องการนำเสนอเรื่องราวของศิลปะและมารยาทของชาวพุทธอยู่แล้ว ทั้งภาพการ์ตูนยังก็สวยงาม

๒) การ์ตูนเรื่องนี้ได้รับความนิยมมากถึงขนาดได้ไปตีพิมพ์ถึงต่างประเทศ ตัวละครในเรื่องก็มีอยู่มากแล้ว หากได้จัดทำแล้วจะเข้าถึงกลุ่มผู้อ่านได้มากและรวดเร็วกว่าการจัดทำการ์ตูนชุดใหม่

๓) เหตุที่ต้องทำเป็นการ์ตูนเพราะต้องการให้เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับศิลปะของ
วัดวาอารามทางพระพุทธศาสนาและมารยาทชาวพุทธ ซึ่งจะทำให้เด็ก (และผู้ใหญ่) ซึมซับความรู้ได้ง่าย และยังจะเป็นการกระตุ้นให้เด็กและเยาวชนหันมาสนใจเข้าวัดมากขึ้น



เนื้อหาในเรื่อง :

วัดวาอารามที่สำคัญทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยเน้นในเรื่องของศิลปะ พุทธศิลป์ ภาพจิตรกรรมฝาผนัง มารยาทชาวพุทธ ข้อควรปฏิบัติและข้อพึงงดเว้นในการปฏิบัติต่อพระภิกษุ สามเณร และะแม่ชี มีการกราบไหว้ เป็นต้น

เนื้อหานั้นควรเริ่มต้นจากศิลปะของพระอารามหลวงที่สำคัญในประเทศไทยก่อน เรียงตามลำดับดังนี้

เล่มที่ ๑ วัดพระแก้ว วัดโพธิ์ วัดแจ้ง วัดสุทัศน์

เล่มที่ ๒ ว่าด้วยเรื่องของศิลปะจีนในวัด ศิลปะแบบพระราชนิยม วัดจีนในเมืองไทย

เล่มที่ ๓ ว่าด้วยเรื่องศิลปะแบบตะวันตกในวัดไทย

ส่วนเล่มต่อจากนั้นจะว่าด้วยเรื่องของวัดที่มีศิลปะแบบมอญ ศิลปะล้านนา ศิลปะอีสาน ศิลปะเมืองน่าน ศิลปะปักษ์ใต้ ศิลปะเมืองเพชรบุรี ศิลปะสุโขทัย ศิลปะลพบุรี เป็นต้น

หากกล่าวถึงวัดพุทธของต่างประเทศก็จะมีวัดพุทธในอินโดนีเซีย วัดพุทธในจีน ญีปุ่น เกาหลี เวียดนาม ลาว พม่า กัมพูชา ศรีลังกา ทิเบต ภูฏาน อินเดีย หรือกล่าวถึงวัดไทยในต่างประเทศก็ได้

โดยเนื้อหาของแต่ละเล่มน่าจะกันส่วนท้ายเล่มให้โอกาสผู้อ่านและน้อง ๆ ทางบ้านได้ส่งเรื่องของวัดในชุมชนของตน (พร้อมประเพณีท้องถิ่น หากมี) มา  และคณะผู้จัดทำก็คัดเลือกบางวัดมาลงให้

การดำเนินเรื่อง :

หากเป็นเรื่องของวัดในประเทศไทย อาจจะเริ่มเรื่องจากการที่ศิลา (พ่อของนางเอก) หรืออาทิตย์ (ลูกพี่ลูกน้องของนางเอก) เป็นผู้ดำเนินเรื่อง โดยตัวละครได้ใช้เวลาว่างในวันหยุดไปเที่ยววัดวาอาราม หลังจากกลับมาแล้วได้เขียน blog แจ้งข่าวให้ตัวนางเอกทราบ พร้อมลงรูปประกอบด้วย

หากเป็นเรื่องวัดในต่างประเทศ อาจจะเริ่มเรื่องจากการที่ทางโรงเรียนลา ฟลอร่า หรือโรงเรียนเจ้าชายโนอาห์ ได้พานักเรียนไปทัศนศึกษาวัดวาอารามในประเทศต่าง ๆ ก็ได้ ในการนี้ ในส่วนของตัวละครยังขาดตัวละครของประเทศภูฏาน ทิเบต และศรีลังกาอยู่

การหาข้อมูลและภาพถ่าย :

ควรหาข้อมูลจากทั้งทางหนังสือ เว็บไซต์ต่าง ๆ รวมทั้งติดต่อสอบถามข้อมูลจากทางวัด หรือจากทางองค์กรสงฆ์  มมร. มจร. มหาเถรสมาคม เป็นต้น

ส่วนภาพถ่ายนั้น หากทางทีมงานไม่ไปถ่ายมาจากที่วัดก็สามารถเปิดโอกาสให้ทางเด็กและผู้ปกครองที่เป็นแฟนคลับติดตามผลงานอยู่แล้วสามารถส่งภาพถ่ายมาให้แก่ทางทีมงานได้


ทั้งนี้ หากทางองค์กรสงฆ์และทางทีมงาน EQ plus เห็นสมควรจัดทำการ์ตูนชุดนี้ ก็ขอให้ร่วมมือกันดำเนินการด้วย เพื่อประโยชน์แห่งพระพุทธศาสนาและมหาชนชาวไทยต่อไปด้วยครับ

ส.ค.ส. ปีใหม่ เพื่อชีวีที่สดใส

  เรียน ท่านผู้อ่านบทความที่เคารพ  

           เนื่องในวาระดิถีขึ้นปีใหม่ ผมมีคำแนะนำดี ๆ มาให้ท่านผู้อ่านลองปฏิบัติตาม เพื่อให้ชีวิตของท่านดีขึ้น และเพื่อจรรโลงสังคมที่ท่านอยู่อาศัยให้น่าอยู่ขึ้น

Dear  Readers

          Season Greetings in year 2013, for the better of your life and your society, I would like to recommend you to follow these dos and don'ts .


  ๑)  จงเป็นผู้ให้มากกว่าเป็นผู้รับ และหัดให้อภัยในความผิดพลาดของผู้อื่น
       
         Be giver than receiver and forgive the others when they made mistake.

  ๒)  ไม่ประกอบอาชญากรรมทุกชนิด ไม่ล่วงละเมิดกฎหมายและไม่ล่วงละเมิดสิทธิของผู้ใด

         Do not commit crimes. Do not violate laws or other's rights.

  ๓)  ปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเมตตากรุณาและด้วยความเคารพ

        Treat others with kind and respect.

  ๔)  จงเป็นผู้ยึดมั่นในความถูกต้องและเป็นคนยุติธรรม ไม่ตัดสินคนอื่นด้วยอคติ

         Be justice and righteous person, don't judge other people by bias.

  ๕)  ระวังวาจาของท่านไว้ พูดแต่ความจริงด้วยถ้อยคำที่สุภาพ ไม่ดูหมิ่นเหยียดหยามหรือยั่วยุผู้อื่น

         Beware of your speech, speaks only truth and polite words. Do not insult or provoke anyone.

  ๖)  ประกอบอาชีพที่สุจริต ไม่ค้าขายมนุษย์ ไม่ค้าขายสัตว์เพื่อนำไปฆ่า ไม่ค้าขายอาวุธ ไม่ค้าขายยาพิษ ไม่ค้ายาเสพติดหรือเครื่องดองของเมา

         Do not sell human , do not sell animal to send them to die, do not sell weapons, do not sell poison, drugs or alcolholic beverages.

  ๗)  รักษาวินัยอย่างเคร่งครัด จัดการงานให้เสร็จเรียบร้อย

        You should be disciplined and finish all of your work.

  ๘)  อย่าอิจฉาริษยาเมื่อผู้อื่นได้ดีในหน้าที่การงาน

         Do not envy when others got promoted.

  ๙)  ไม่กระทำการอันทุจริต จงจำไว้ว่าความซื่อสัตย์นั้นเป็นสิ่งที่ดีที่สุด

         Do not corrupt, remember that honesty is the best policy.

๑๐)  ไม่เสพยาเสพติดทุกประเภท และไม่ดื่มเหล้าหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

         Do not consume drugs or alcoholic beverage.

๑๑)  อดทนต่อสิ่งยั่วยุทั้งหลาย ไม่โกรธง่าย

         Be patient, do not easily anger.

๑๒) มองโลกในแง่ดี และมองหาคุณความดีของบุคคลอื่น

        Be optimistic and seek for goodness of other people.

๑๓) เลี้ยงดูบิดามารดาและเอาใจใส่ต่อครอบครัวของคุณให้ดี

        Take care of your parent and your family.

๑๔) จงอย่าทำร้ายสัตว์หรือทำลายสิ่งแวดล้อม

        Do not harm animal or environment.

๑๕) จงรักษาวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามเอาไว้

        You should preserve your good traditions.



หวังว่าทั้ง ๑๕ ข้อนี้คงไม่ยากเกินไปนะครับ หากทำได้ท่าน ท่านก็จะพบความสุขความเจริญแน่นอน

                                                                                                             สวัสดีปีใหม่ครับ


 I hope you could follow these dos and don'ts. If you can, believe me, you will be happy everyday.

                                                                                                               Happy New Year

ว่าด้วยเรื่องวันสิ้นโลก

    และแล้ววันที่ ๒๑ ธันวาคม ๒๐๑๒ ก็ผ่านพ้นไปโดยไม่มีเหตุร้ายอันใดเกิดขึ้นบนโลกใบนี้ คนที่กังวลหรือเชื่อในเรื่องวันที่โลกจะแตกหรือวันสิ้นโลกก็คงคลายความกังวลลงไปได้มาก ส่วนคนที่ไม่เชื่ออย่างผมก็คงไม่ได้วิตกกังวลมากแต่อย่างใด คงใช้ชีวิตไปอย่างสบาย ๆ แม้ว่างานจะเยอะก็ตาม

 

  เรื่องวันสิ้นโลกนี้ก็มีพูดกันมานานมากแล้ว อย่างน้อยในหนังสือพิมพ์ไทยรัฐก็ลงข่าวเรื่องนี้มาตั้งแต่ต้นปีแล้ว และหนังสือที่กล่าวถึงเรื่องนี้บ่อยที่ผมอ่านอยู่ก็คือ นิตยสารต่วย ตูน พิเศษ นั่นเอง

 

ว่าถึงเรื่องวันสิ้นโลกแล้วก็มีข้อน่าคิดอยู่หลายประเด็นที่ผมอยากกล่าวถึงนะครับ

 

ประเด็นแรก การสิ้นโลกหากเกิดขึ้นจริงแล้วล่ะก็ ก็จักต้องเป็นภัยพิบัติที่รุนแรงมากเลยทีเดียวที่สามารถทำให้โลกซึ่งเป็นดาวเคราะห์ดวงหนึ่งในระบบสุริยจักรวาลต้องถึงคราวแตกดับลงไป ทั้งนี้ เพราะภัยพิบัติจำนวนมากที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้เท่าที่มีการบันทึกกันมานั้น มีอยู่หลายกรณีที่มีความรุนแรง คร่าชีวิตผู้คนไปเป็นจำนวนนับหมื่นนับแสนหรือนับล้านคน ไม่ว่าจะเป็นภัยพิบัติจากธรรมชาติอย่างภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว สึนามิ พายุ น้ำท่วมใหญ่  หรือภัยพิบัติที่เกิดจากฝีมือของมนุษย์อย่างภัยก่อการร้าย ภัยสงคราม เป็นต้น แต่ภัยพิบัติเหล่านั้นก็ยังไม่สามารถทำให้โลกถึงคราวพินาศย่อยยับลงไปได้ (แต่ก็ทำให้สภาพแวดล้อมของโลกย่ำแย่ลงไปมาก) และมนุษย์ชาติเองก็หาทางเอาตัวรอดจากภัยพิบัติเหล่านั้นมาได้ 

 

แต่ถัาเป็นกรณีการสิ้นโลกแล้วล่ะก็ทั้งคนและสิ่งมีชีวิตทุกประเภทไม่มีทางรอดหรอกครับ เนื่องจากไม่มีดาวที่มีสภาพแวดล้อมเหมาะสมกับสิ่งมีชีวิตสำหรับอยู่อาศัยอีกต่อไป

 

 

ประเด็นที่สอง การที่คนซึ่งเชื่อเรื่องวันสิ้นโลกเกิดอาการตื่นกลัวนั้น ไม่ใช่เรื่องแปลกหรอกครับ เพราะทุกคนบนโลกก็ล้วนแต่กลัวการบาดเจ็บล้มตายกันทั้งนั้น แต่หากมัวแต่หวาดกลัวหรือวิตกกังวลกันมากเกินไปจนไม่ทำอะไรเลย หรือมัวแต่อ้อนวอนร้องขอต่อภูติผีและทวยเทพให้ช่วยเหลือ ก็ไม่ได้ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้นแต่อย่างใด ควรที่จะเตรียมตัวรับมือให้พร้อมสำหรับภัยพิบัติต่าง ๆ มากกว่า เนื่องจากมนุษย์เราเป็นสิ่งมีชีวิตพวกหนึ่งที่ไม่ยอมตายง่าย ๆ ดังนั้น ในภาพยนตร์ที่เกี่ยวกับภัยพิบัติหลายเรื่อง รวมทั้งเรื่อง 2012 นั้น  ตัวละครในเรื่องจึงหาทางดิ้นรนต่อสู้เพื่อให้รอดพ้นจากภัยพิบัติ และในที่สุดก็สามารถรอดชีวิตมาได้ด้วย

ในทางตรงกันข้ามยังมีตัวละครในเรื่องที่ยอมรับความตายอย่างสงบโดยไม่คร่ำครวญแต่อย่างใดเลย

 

ฉะนั้น หากเกิดเหตุภัยพิบัติที่รุนแรงขึ้นจริงแล้วก็เราก็ควรเลือกเอาอย่างใดอย่างหนึ่ง ว่าจะเอาอย่าง
ตัวเอกของเรื่องที่ไม่ยอมแพ้ต่อโชคชะตาหรือไม่ก็ตัวละครที่ยอมรับชะตากรรมความตายอย่างสงบ มากกว่าที่จะมาร้องไห้คร่ำครวญนะครับ

 

ประเด็นที่สาม เป็นเรื่องเกี่ยวกับคำทำนายและชนเผ่าที่เป็นผู้ทำนายเหตุการณ์  ในประเด็นนี้นั้น ผมพบว่าการที่มีคำทำนายเรื่องของวันสิ้นโลกออกมาดังกล่าวเป็นเพียงเรื่องของการตีความปฏิทินและจารึกของชาวมายาเท่านั้น ซึ่งการตีความดังกล่าวอาจจะถูกหรือผิดก็ได้ (ซึ่งก็ปรากฏออกมาแล้วว่าไม่ถูกต้อง) ผู้ที่ทำปฏิทินหรือจารึกนั้นจะได้กล่าวถึงอวสานแห่งโลกหรือไม่นั้นเราไม่อาจทราบได้เลย เมื่อเรายังไม่ทราบแน่ชัดว่าผู้ทำปฏิทินหรือจารึกได้กล่าวคำทำนายอันใดไว้หรือไม่ เราจะไปตื่นกลัวทำไมกับเรื่องวันสิ้นโลกครับ นี่เป็นข้อคิดแรก

 

อีกข้อคิดหนึ่งก็คือ ชาวมายาผู้ทำปฏิทินหรือจารึกเองนั้น นอกจากจะเป็นชนชาติที่มีความรู้ความสามารถแล้ว ยังน่ายกย่องตรงที่พวกเขายังสามารถดำรงเผ่าพันธุ์และรักษาวัฒนธรรมของตนอยู่ได้ถึงทุกวันนี้ แม้ว่าจะถูกรุกรานและทำลายล้างจากชนชาติสเปนที่เข้ามาล่าอาณานิคม (สามารถอ่านเรื่องเกี่ยวกับชาวมายา และอารยธรรมมายาได้ในเว็บไซต์ wikipedia ภาษาต่าง ๆ) แล้วพวกเราล่ะหากประสบชะตากรรมเดียวกับชนชาวมายาแล้วจะสามารถดำรงเผ่าพันธุ์และรักษาวัฒนธรรมประเพณีของพวกเราไว้ได้หรือไม่

 

ประเด็นสุดท้าย เป็นเรื่องข้อคิดเห็นที่น่าสนใจจากนักวิทยาศาสตร์ชาวจีน กล่าวคือผมได้มีโอกาสดูสารคดีชุด SCIENTISTS DISCUSSING THE MYSTERIOUS MAYAN CULTURE จากเว็บไซต์สถานีโทรทัศน์ CCTV ซึ่งเป็นสารคดีของจีนจำนวน ๔ ตอน ที่มีนักวิทยาศาสตร์ชาวจีน ๔ คน มาวิเคราะห์ถึงเรื่องคำทำนายของชาวเผ่ามายา และเรื่องปรากฏการณ์ที่จะทำให้โลกถึงกาลอวสาน กล่าวโดยสรุป นักวิทยาศาสตร์ทั้ง ๔ คน ไม่เชื่อว่าจะเกิดปรากฏการณ์ที่จะทำให้โลกสิ้นสุดหรือมนุษยชาติสูญพันธุ์ไปได้ แต่นอกเหนือจากการแสดงความคิดเห็นเรื่องดังกล่าวแล้ว ทั้งสี่คนยังได้แสดงทัศนะที่เกี่ยวกับเรื่องการนำองค์ความรู้ทางด้านธรณีวิทยาและเรื่องดาราศาสตร์มาใช้เพื่อสร้างประโยชน์ให้แก่สังคมและประดิษฐ์สิ่งใหม่ ๆ ดังเช่น ZHU JIN ได้แสดงทัศนะในเรื่องระบบการศึกษาได้อย่างน่าสนใจอย่างยิ่ง เขาได้แสดงทัศนะไว้ตอนหนึ่งว่า พวกเราไม่จำเป็นต้องสอนเด็กทุกเรื่อง ยิ่งสอนมากเด็กจะมีความอยากรู้อยากเห็นน้อยลง เนื่องจากไม่มีเวลาสำหรับสิ่งอื่น ๆ ผมยอมรับว่าดูนักวิทยาศาสตร์จีนแสดงทัศนะแล้วรู้สึกยกย่องนับถือชาวจีนเลยนะครับที่ผลิตสารคดีชุดนี้ออกมาครับ สื่อมวลชนไทยน่าจะเลียนแบบบ้างนะครับ


            อาจสรุปได้ว่าความเชื่อเรื่องวันสิ้นโลกนั้นเป็นความเชื่อที่เกิดจากการตีความอย่างผิด ๆ และความไม่รู้ถึงข้อเท็จจริง ประกอบกับมีการปล่อยข่าวออกมา ทำให้เกิดเป็นกระแสดังกล่าวขึ้น ทั้งนี้จากสภาพแวดล้อมในปัจจุบันคงไม่ทำให้โลกถึงคราวสิ้นสุดลงไปได้ แต่อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่าโลกจะไม่ถึงคราวอวสาน แต่ภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นอย่างรุนแรงและบ่อยครั้งทั่วทั้งโลกในเวลานี้ ก็เป็นสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่าธรรมชาติได้เสียสมดุลจนยากที่จะทำให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้แล้ว นอกจากนี้
การทำสงครามและการก่อการร้ายยังทำลายทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และความสัมพันธ์อันดีงามระหว่างคนในโลกลงไป ซึ่งหากปล่อยให้เป็นอย่างนี้ต่อไปมนุษยชาติก็จะสูญสิ้นเผ่าพันธุ์ไปโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันสิ้นโลกแต่อย่างใด ฝากไว้ให้คิดครับ

 

 

 

  

 

 

 

 

พุทธชยันตี ๓ เราจะรักษาและสืบสานพระพุทธศาสนาได้อย่างไร

        หลังจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว พระสงฆ์และพุทธบริษัทได้ร่วมกันสืบทอดพระพุทธศาสนา และได้มีการเผยแผ่พระศาสนาไปในดินแดนต่าง ๆ โดยหนึ่งในดินแดนที่ว่านั้นก็คือ ประเทศไทย นั่นเอง

        ชาวไทยได้ยอมรับนับถือและปฏิบัติตามหลักธรรมคำสั่งสอนทางพระพุทธศาสนามาหลายรุ่น
ก่อให้เกิดเป็นประเพณีที่ดีงามและมีคุณค่ามากมาย พระพุทธศาสนาได้หยั่งรากลึกลงในวิถีชีวิตของ
คนไทยตั้งแต่เกิดจนถึงตาย มรดกทางพระพุทธศาสนามีให้เห็นได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นวัดวาอาราม

พระพุทธรูป ภาษาและวรรณกรรม คำสั่งสอน ประเพณี เทศกาล ฯลฯ

        อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบัน ด้วยสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปจากสังคมในอดีตอย่างรวดเร็ว ได้ทำให้วิถีชีวิตของผู้คนในสังคมไทยเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ไม่ดีนัก ดังจะเห็นได้จากข่าวตามสื่อสารมวลชนต่าง ๆ ที่เสนอเรื่องของการฆ่ากันตายและการก่ออาชญากรรมเป็นรายวัน ข่าวการทุจริตและประพฤติ
มิชอบในแวดวงของข้าราชการ นักการเมือง (ทั้งระดับประเทศและระดับท้องถิ่น) และแวดวงธุรกิจ
ความประพฤติที่เสื่อมเสียของวัยรุ่นและดารา รวมถึงความขัดแย้งทางการเมือง สภาพสังคมที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบและเห็นแก่ตัว การใช้ความรุนแรงในการแก้ไขปัญหา การติดการพนัน การค้าและเสพยาเสพติด การไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

       นอกจากนี้ วิถีชีวิตของคนในสังคมไทยในปัจจุบันก็เหินห่างจากพระพุทธศาสนาเป็นอย่างมาก
นอกจากวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาแล้ว  เราไม่ค่อยจะได้เห็นคนไทยเข้าวัด ตักบาตร ฟังธรรม หรือนำหลักธรรมมาใช้ในชีวิตประจำวันเลย คนไทยยุคปัจจุบันชอบการละเล่น ชอบดื่มเหล้า เล่นการพนัน มีกิริยาก้าวร้าวรุนแรง ไม่รักนวลสงวนตัว พูดคำหยาบ ไม่เคารพผู้ใหญ่ ไม่สนใจในการเรียนวิชาพระพุทธศาสนา ในส่วนของพระสงฆ์เองก็พบว่ามีปัญหาพระภิกษุต้องอาบัติหนัก ฯลฯ เป็นต้น นอกจากนี้
นักวิชาการรุ่นใหม่ก็มีทัศนคติไม่ให้ความสำคัญและยังมองพระพุทธศาสนาในเชิงลบอีกด้วย จึงเป็นที่น่าวิตกเป็นอย่างยิ่งว่าเราจะรักษาพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนอยู่ในสังคมไทยได้อย่างไร

      นอกจากข้อเสนอเรื่องการบัญญัติให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ ให้วัดพระ (วันธรรมสวนะเป็นวันหยุดราชการ) การบัญญัติกฎหมายเพื่อการปกป้องคุ้มครองพระพุทธศาสนา และการเคลื่อนไหวขององค์กรชาวพุทธ (องค์กร Knowing Buddha) ที่รณรงค์คัดค้านการกระทำที่เป็นการหมิ่นพระพุทธรูปแล้ว ผู้เขียนคิดว่าเราควรจะทำให้สร้างสภาพสังคมที่เอื้ออำนวยต่อการสืบทอดพระพุทธศาสนาและสร้างสังคมที่สงบสุข แล้วจะทำอย่างไรล่ะ?

    เราควรเริ่มจากการทำโดยให้ผู้คนในสังคมไทยได้ซึมซับหลักธรรมและศาสนพิธีในชีวิตประจำวัน 
เริ่มจากสื่อมวลชนและบริษัทที่ทำรายการบันเทิงต่าง ๆ ควรผลิตรายการโทรทัศน์ เพลง การ์ตูนที่มีส่วนในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและสนับสนุนการนำหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนามาใช้ในชีวิตประจำวันออกมา ถ่ายทอดสดการสวดมนต์ทำวัตรเช้าของพระสงฆ์ผ่านทางสถานีวิทยุและโทรทัศน์แทน
การนำเสนอข่าวอาชญากรรม ข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์ควรนำเสนอข่าวเกี่ยวกับพระสงฆ์และ
พุทธบริษัทที่กระทำความดี หรือนำเสนอเรื่องของบุคคลที่ทำประโยชน์ต่อสังคมมากกว่าลงข่าว
ความขัดแย้งของบุคคลต่าง ๆ ในสังคม หรือเสนอข่าวความประพฤติที่ไม่สมควรของบุคคลต่าง ๆ

      ตามสถานที่ต่าง ๆ เช่น ที่นั่งรอรถประจำทาง บนรถโดยสารประจำทาง ในโรงเรียน ในโรงงาน สถานีรถไฟ ควรจะมีพุทธศาสนสุภาษิตปรากฏอยู่ในบริเวณที่สมควร ในเวลาที่ผู้คนเลิกงาน ตอนเย็น รวมถึงตอนค่ำก็ควรเผยแพร่รายการธรรมะผ่านทางสถานีวิทยุ และโทรทัศน์ช่องต่าง ๆ แทนละครที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ ซึ่งจะเป็นการช่วยให้คนที่ผ่านความเครียดจากการทำงานมาได้ผ่อนคลายอารมณ์ด้วย

     เจ้าของสถานที่ประกอบการทั้งภาคส่วนราชการและภาคส่วนเอกชนควรจะสนับสนุนให้มีการทำบุญกับพระสงฆ์เป็นประจำ เช่น นิมนต์พระสงฆ์มาฉันเพล มาเจริญพระพุทธมนต์ มาแสดงธรรม ในโอกาสต่าง ๆ หรือทุกวันพระ (ในกรณีที่วันพระไม่ได้เป็นหยุดราชการ) สนับสนุนให้บุคลากรในหน่วยงานของตน
สวดมนต์ไหว้พระเป็นประจำ เป็นต้น

      ครูอาจารย์ควรสอดแทรกศีลธรรมในระหว่างการเรียนการสอนในคาบเรียนต่าง ๆ และควรจะต้องมีการบ้านวิชาพระพุทธศาสนาเป็นประจำ นักเรียนจะได้กระตือรือร้นในการแสวงหาความรู้ในการศึกษาหลักพุทธธรรม

     หน่วยงานและเจ้าหน้าที่ภาครัฐก็สำคัญมาก เช่น การสนับสนุนให้มีการบวช (ที่ไม่ใช่การบวชหน้าไฟ หรือบวชตามประเพณี) การสนับสนุนการสร้างวัดวาอารามให้อยู่ใกล้สถานที่ชุมชน เพื่อให้คนในชุมชนนั้นสามารถทำบุญและไปวัดได้ง่าย  การจัดระบบผังเมืองและการบังคับใช้กฎหมายผังเมือง อย่าให้มี
การตั้งสถานบันเทิงอยู่ใกล้วัดและสถานศึกษา อย่าให้มีการรุกที่วัด หรืออย่าให้มีการหาประโยชน์จากที่ดินของวัด การดูแลรักษาความสะอาดในบริเวณวัดและภายนอกวัดเป็นประจำ

     ในส่วนของพระภิกษุสงฆ์ก็ควรจะเป็นผู้ชี้นำคนในสังคมให้ไปในทางเจริญ โดยการเผยแผ่พุทธธรรมให้กว้างไกลออกไป ประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี หมั่นศึกษาพระธรรม รักษาพระวินัยอย่างเคร่งครัด อบรมสั่งสอนศีลธรรมเป็นประจำ คอยชี้แนะเมื่อเกิดปัญหาขึ้นในสังคม ทำประโยชน์โดยไม่เน้น
ผลตอบแทน ไม่เรี่ยไรมากจนเกินไป ไม่สอนธรรมที่ผิด เกื้อกูลต่อสังคมไทย (และถ้าเป็นไปได้ สังคมโลก)

     พุทธบริษัทก็จะต้องร่วมมือร่วมใจกันส่งเสริม สนับสนุน และปกป้องพระพุทธศาสนา ด้วยการปฏิบัติกิจของชาวพุทธ เช่น การบำรุงเลี้ยงดูพระสงฆ์ด้วยการหมั่นตักบาตร ถวายภัตตาหาร เข้าวัดและพา
ญาติพี่น้องบุตรหลาน เชิญชวนบุคคลอื่นให้เข้าวัดฟังธรรม หมั่นสวดมนต์ไหว้พระ แนะนำสั่งสอนศีลธรรมให้แก่บุตรหลานของตน และประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีให้คนอื่นเห็น นำหลักธรรมในพระพุทธศาสนามาใช้ในชีวิตประจำวัน รักษามารยาททางสังคม เคารพกฎหมายและระเบียบวินัย หมั่นรักษาศีลห้า
สนับสนุนการบวช เข้าร่วมพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างสม่ำเสมอ ไม่แสวงหาประโยชน์ในทาง
พุทธพาณิชย์ ธรรมพาณิชย์ หรือสังฆพาณิชย์ โดยเด็ดขาด และจะต้องไม่นำสัญลักษณ์ทาง
พระพุทธศาสนาไปใช้ในทางที่ผิดไปจากวัตถุประสงค์หรือผิดไปจากศีลธรรม จะต้องไม่ตีความหรือ
แอบอ้างหลักธรรมในทางที่ผิด

จะต้องคอยว่ากล่าวตักเตือนบุคคลที่ประพฤติไม่เหมาะสมต่อพระพุทธศาสนา

คัดค้านการกระทำที่ไม่ถูกต้องต่อพระพุทธศาสนา

ฯลฯ

      

      ที่นำเสนอมานี้เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัวของข้าพเจ้าเพื่อการสืบสานพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่ในสังคมไทยและสั่งคมโลกต่อไปเท่านั้น ยังมีประเด็นที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาอีกมากมายหลายเรื่องที่ถ้ามีโอกาสแล้วก็จะได้เขียน (พิมพ์) ให้ทราบต่อไป ตอนนี้เป็นตอนสุดท้ายของบทความเนื่องในโอกาสฉลองพุทธชยันตี ๒๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และ ๒๖๐๐ ปี แห่งการกำเนิดและเผยแผ่พระพุทธศาสนา ขอให้ชาวพุทธทุกท่านได้อานิสงค์จากบทความทั้งสามตอนนี้ แล้วพบกันใหม่ครับ

   

พุทธชยันตี (๒) : การสร้างสังคมแห่งสันติสุข

           หลังจากที่พระมหาบุรุษได้ตรัสรู้เป็นสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ด้วยพระบริสุทธิคุณ
พระปัญญาคุณ และพระมหากรุณาธิคุณ พระองค์ได้เผยแพร่พระธรรมคำสั่งสอนซึ่งส่งผลเป็นการปฏิวัติสังคมในสมัยนั้น แต่การปฏิวัติดังกล่าวไม่เหมือนกับการปฏิวัติสังคมในประวัติศาสตร์โลกส่วนใหญ่
เนื่องจากเป็นการปฏิวัติสังคมโดยสันติวิธี สร้างสังคมแห่งสันติสุขและความเสมอภาคขึ้นในโลก ทั้งนี้ การสร้างสังคมแห่งสันติสุขนั้นเกิดขึ้นจากปัจจัย ๒ ประการ คือ
๑) วิธีการเผยแผ่พระธรรม  และ
๒) หลักธรรมที่ทรงสั่งสอนแก่ชาวโลก

           ๑) วิธีการเผยแผ่พระธรรม  พระพุทธองค์ทรงเผยแผ่พระธรรมโดยใช้ปัญญาและเหตุผลเป็นหลักในการแสดงพระธรรมเทศนา และการตอบปัญหาข้อสงสัยของบุคคลอื่น ไม่ทรงใช้วิธีการข่มขู่ บังคับ หรือกล่าวให้ร้ายบุคคลอื่นหรือศาสนาอื่นแต่อย่างใด  และไม่ฉวยโอกาสในความเดือดร้อนของผู้อื่น เมื่อทรงแสดงกาลามสูตรแก่ชาวกาลามะ ก็ทรงให้หลักและข้อคิดแก่ชาวกาลามะ ให้นำไปพิจารณาตรึกตรองเอง บางครั้งทรงใช้กุศโลบายในการสั่งสอน เช่น ทรงขอให้หญิงที่สูญเสียบุตรของตนไปนำเมล็ดผักกาดมาจากบ้านที่ไม่มีคนตายมาเพื่อจะช่วยชุบชีวิตบุตร ครั้นเมื่อหญิงนั้น
ไม่สามารถหาเมล็ดผักกาดมาจากบ้านที่ไม่มีคนตายได้ จึงทรงสั่งสอนให้หญิงผู้นั้นเห็นถึงความจริงในชีวิต มีบางครั้งที่พระองค์ทรงแสดงฤทธิ์บ้างเพื่อกำราบบุคคลผู้มีความอหังการ แต่สุดท้ายแล้วพระองค์จะทรงสั่งสอนด้วยความเมตตา จนบุคคลนั้นกลับตัวกลับใจหันมานับถือพระพุทธศาสนา  เช่นในกรณีการสั่งสอนองคุลีมาล เป็นต้น พระสงฆ์สาวกของพระองค์ก็ทรงเผยแผ่หลักธรรมด้วยวิธีการนี้เช่นกัน
นอกจากนี้แล้ว พระพุทธเจ้าและพระสาวกยังให้เสรีภาพแก่บุคคลอื่นด้วยว่าจะหันมานับถือศาสนาพุทธหรือไม่ และเปิดโอกาสให้สามารถพิสูจน์ตรวจสอบพระองค์ พระธรรม และพระสงฆ์ได้ ดังนั้น การเผยแผ่พระพุทธศาสนาจึงเป็นไปด้วยความบริสุทธิ์ ยุติธรรม อย่างแท้จริง

           ๒) หลักธรรมที่ทรงสั่งสอน เป็นหลักธรรมที่สร้างความสงบให้แก่สังคม และสร้างความสงบให้แก่จิตใจของมนุษย์โดยอาศัยการควบคุมจิตใจและพฤติกรรมของบุคคลในสังคม กล่าวคือ พระพุทธองค์ทรงมองเห็นว่าสังคมจะเป็นอย่างไร ดำเนินไปทางไหน ย่อมขึ้นอยู่กับความประพฤติของผู้คนในสังคม ดังนั้น ในชั้นต้น จึงทรงสั่งสอนหลักธรรม หลักความประพฤติปฏิบัติสำหรับการอยู่ร่วมกันของบุคคลในสังคม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของกฎแห่งกรรม เทวธรรม ศีล (ควบคุมการกระทำทางกายและวาจาไม่ให้ก่อความเดือดร้อนแก่ตนเองและผู้อื่น) ฆราวาสธรรม (ธรรมสำหรับการดำเนินชีวิตที่สงบสุข) สังคหวัตถุและพรหมวิหาร (หลักธรรมเพื่อให้บุคคลในสังคมเกื้อกูลซึ่งกันและกัน) ทศพิธราชธรรม (หลักธรรมเพื่อการบริหารจัดการปกครองบ้านเมืองให้สงบสุข) กุศลกรรมบถ (หลักธรรมสำหรับการดำรงชีวิตอยู่ในสังคมโดยสันติ) สัปปุริสธรรม (ธรรมสำหรับบุคคลที่เป็นคนดี) ฯลฯ ซึ่งการปฏิบัติตามหลักธรรมเหล่านี้ เป็นการส่งเสริมให้บุคคลในสังคมไม่เบียดเบียนคนอื่น (และสิ่งมีชีวิตอื่น)  เป็นการส่งเสริมให้บุคคลไม่ละเมิดกฎเกณฑ์ในสังคม เป็นการส่งเสริมให้บุคคลรู้จักช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน และเป็นการส่งเสริมให้บุคคลมีพื้นฐานทางจิตใจที่ดีงาม
              
                ในชั้นสูง พระพุทธองค์ทรงสอนให้บุคคลรู้จักการฝึกจิตเป็นระดับไปตั้งแต่การหัดระงับความทะยานอยาก จนถึงการเพียรเพ่งดับความคิดปรุงแต่งเพื่อการบรรลุธรรม เป็นการสร้างความสงบให้เกิดขึ้นในจิตใจของบุคคล เมื่อบุคคลมีจิตใจที่สงบและดีงามแล้วก็จะลดละบาปกรรม และสร้างแต่บุญกุศล ยังประโยชน์ให้แก่คนทั้งหลาย

                 อนึ่ง หลักพุทธธรรมนั้นมีลักษณะเป็นระบบและเป็นองค์รวม ควบคุมการกระทำทั้งทางกาย ทางวาจา และทางจิตใจ ตัวอย่างเช่น เรื่อง ทาน นั้น เป็นทั้งหลักธรรมที่ส่งเสริมให้บุคคลรู้จักการเสียสละแบ่งปันสิ่งของให้แก่บุคคลอื่น (อามิสทาน - ลดละโลภะ) ส่งเสริมให้รู้จักการให้อภัย (อภัยทาน - ลดละโทสะ) และส่งเสริมการเผยแพร่หลักธรรมที่ถูกต้องเพื่อประโยชน์แก่คนอื่น (ธรรมทาน - ลดละโมหะ ) มงคลสูตร สอนเรื่องความประพฤติปฏิบัติของบุคคลทั้งต่อสังคมและต่อตนเองเป็นระดับชั้นขึ้นไป เป็นต้น

                ด้วยปัจจัยทั้งสองประการนี้ ส่งผลให้สังคมชาวพุทธเป็นสังคมที่มีความสงบสุข เป็นสังคมที่มีแต่ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่เกื้อกูลซึ่งกันและกัน เป็นสังคมแห่งรอยยิ้ม ดังเช่นประเทศไทยในอดีตที่ได้รับการขนานนามว่าเป็น "สยามเมืองยิ้ม" อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมจากสังคมเกษตรกรรมไปเป็นสังคมอุตสาหกรรมที่เน้นการผลิตและการบริโภค ทำให้สังคมในปัจจุบันเป็นสังคมที่มีแต่ความรีบเร่ง ไม่ใส่ผู้อื่น เห็นความสำคัญของวัตถุและเงินทองมากกว่าความสงบสุขทางจิตใจ ในสภาพสังคมเช่นนี้ บุคคลไม่ค่อยใส่ใจในการปฏิบัติตามหลักพุทธธรรมและจารีตประเพณีที่ดีงาม เราจะฟื้นฟูสภาพสังคมที่ดีงามในอดีตขึ้นมาได้อย่างไร เราจะรักษาพระพุทธศาสนาอย่างไร โปรดติดตามทัศนะของผู้เขียนได้ในตอนต่อไป
              
(๑) ขอขอบคุณข้อมูลในเรื่องของหลักพุทธธรรมต่าง ๆ จากเว็บไซต์  wikipedia ภาคภาษาไทย 

       http://th.wikipedia.org/wiki

พุทธชยันตี (๑) : คติธรรมที่ได้จากพระมหาบุรุษ

    เนื่องในโอกาสที่ปีนี้เป็นปีที่ครบรอบ ๒๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และครบรอบ ๒๖๐๐ ปี แห่งการแสดงปฐมเทศนา ข้าพเจ้าในฐานะชาวพุทธผู้หนึ่งก็เลยเขียน (พิมพ์) บทความที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ดังกล่าว โดยขอออกตัวก่อนเลยว่าผู้เขียนเองไม่ใช่ผู้รู้ในเรื่องของพระไตรปิฎกดีนัก ดังนั้น จึงขอให้ชาวพุทธทั้งหลายช่วยกันมาอ่านบทความนี้ เพื่อที่จะได้วิพากษ์วิจารณ์และชี้แนะให้ข้าพเจ้าทราบว่าเรื่องที่ข้าพเจ้ากล่าวถึงนั้นถูกผิดประการใด จะได้แก้ไขให้ถูกต้อง ข้าพเจ้าหวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนาและต่อสังคมไทย

       ตอนนี้เป็นตอนแรกในจำนวน ๓ ตอน ข้าพเจ้าจะขอกล่าวถึงคติธรรมที่ข้าพเจ้าได้จากการศึกษา
พระประวัติของพระมหาบุรุษตั้งแต่ช่วงประสูติจนกระทั่งถึงตอนที่พระองค์ตรัสรู้  โดยเฉพาะข้อคิดที่ได้จากการเสด็จออกผนวชของพระองค์

         ชาวพุทธทุกคนทราบดีว่าเจ้าชายสิทธัตถะนั้นทรงออกผนวชเมื่อพระชนมายุได้ ๒๙ พรรษา ทรงออกแสวงหาโมกขธรรมโดยเรียนรู้จากทุกสำนัก เช่น จากอาฬารดาบส และจากอุทกดาบส ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยาจนพระวรกายซูบผอม และในที่สุดทรงหันมาบำเพ็ญเพียรทางจิตด้วยทางสายกลาง จนในที่สุดพระองค์ก็สามารถตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สำเร็จ

         ชีวิตของพระมหาบุรุษนับตั้งแต่วัยเยาว์จนกระทั่งถึงตอนที่ตรัสรู้นั้นให้ข้อคิดที่ดีอยู่หลายประการ

        ประการแรก คือ การออกบวชดีกว่าการครองบ้านเมือง ทั้งนี้ แม้ว่าการครองบ้านเมืองเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงธรรมนั้น จะสามารถทำประโยชน์ให้แก่มหาชนส่วนมากได้ก็ตาม แต่การครองบ้านเมืองนั้นก็มีข้อจำกัดในการสร้างประโยชน์สุขให้แก่มหาชนทั่วไป กล่าวคือ
                             ๑) การปกครองบ้านเมือง ย่อมจะต้องปกครองประชาชนให้อยู่เย็นเป็นสุขตลอดเวลา ทั้งต้องรักษาความสงบเรียบร้อยในอาณาจักร ซึ่งการจะปกครองบ้านเมืองให้สงบสุขเช่นนี้จักต้องอาศัยตัวบทกฎหมายและการลงโทษผู้กระทำผิดอาญาแผ่นดิน บางครั้งการลงโทษก็เป็นเหตุให้ต้องประพฤติผิดศีลธรรม ดังมีตัวอย่างในชาดกเรื่องพระเตมีย์ ซึ่งพระเตมีย์ทรงเห็นการที่พระราชบิดาทรงลงอาญาแก่เหล่าโจรผู้ร้ายด้วยทัณฑ์อันน่าสยดสยอง เป็นเหตุให้พระเตมีย์ระลึกถึงความหลังครั้งอยู่ในนรก และบังเกิดความหวาดกลัวจนพระองค์ตัดสินพระทัยไม่รับราชสมบัติเพื่อหลีกเลี่ยงการต้องมาทำบาปทำกรรมเช่นนั้น
                              ๒) การปกครองบ้านเมืองนั้นจักต้องรักษาผลประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชนของตนยิ่งกว่าประโยชน์ของชาติบ้านเมืองอื่น การกระทำเช่นนี้เป็นข้อจำกัดการบำเพ็ญประโยชน์เกื้อกูลแก่มหาชนทั้งหลาย เนื่องจากไม่ได้เกื้อกูลประโยชน์แก่ชาวโลกโดยเสมอภาคกัน แต่เอื้อประโยชน์ให้แก่
ชนชาติตนมากกว่า จึงยังมีลักษณะที่เห็นแก่ตัว บางครั้งก็อาศัยการทำสงครามผนวกดินแดนเพื่อความยิ่งใหญ่แห่งชนชาติตน หรือเพื่อแสวงหาประโยชน์จากดินแดนที่ตนยึดครอง ซึ่งเป็นการสร้างความหายนะแก่ชนชาติอื่นเพื่อประโยชน์ของชนชาติตน   ถ้าดูเหตุการณ์ที่เป็นข่าวในปัจจุบันจะเห็นได้ว่า ความขัดแย้งเรื่องดินแดนหรือน่านน้ำระหว่างประเทศทั้งหลาย (เช่น กรณีความขัดแย้งเรื่องหมู่เกาะสแปรตลีย์ เป็นต้น ) นั้น ก็มีสาเหตุมาจากการแย่งชิงทรัพยากรธรรมชาติเพื่อผลประโยชน์ของชาติบ้านเมืองตนทั้งนั้น พระเวสสันดรเองถูกขับออกจากบ้านเมือง เนื่องจากประชาชนไม่พอใจที่พระองค์พระราชทานช้างคู่บ้านคู่เมืองไปให้แก่ชาติบ้านเมืองอื่น ก็เพราะประชาชนมองว่าพระองค์ไม่รักษาผลประโยชน์ของชาติบ้านเมืองนั่นเอง
                             ๓) การปกครองบ้านเมืองจะต้องประสบกับปัญหาสารพัดที่เกิดขึ้นทุกวันในครอบครัวและในสังคม ไม่ว่าจะมาจากความประพฤติของคนรอบข้างก็ดี จากคนในครอบครัวก็ดี จากคนในสังคมบางกลุ่มบางพวกก็ดี จากโจรผู้ร้ายก็ดี หรือจากขุนนางข้าราชการก็ดี แม้นว่าผู้ปกครองบ้านเมืองจะตั้งมั่นอยู่ในธรรม ไม่เคยประพฤติตนเสื่อมเสียเลยก็ตาม แต่ก็จะต้องมาจัดการแก้ไขปัญหาที่บุคคลอื่นเป็นผู้ก่อขึ้น นับเป็นความวุ่นวายอย่างมาก และจะต้องประสบกับความกังวลใจในบั้นปลายพระชนมชีพในการเลือกผู้สืบทอดเพื่อปกครองบ้านเมืองต่อเป็นแน่แท้
                             ๔) การอยู่ครองบ้านเมืองไม่ช่วยให้หลุดพ้นจากความทุกข์ไปได้ เพราะการอยู่ครองบ้านเมืองทำให้ต้องวุ่นวายอยู่กับการบริหารปกครองและทำนุบำรุงบ้านเมือง ไม่มีเวลาที่จะมาบำเพ็ญเพียรทางจิตเพื่อความหลุดพ้น

            ดังนั้น การออกบวชจึงเป็นหนทางที่ดีกว่าการครองเรือนเพราะไม่ต้องทำบาปกรรมใด ไม่ต้องวุ่นวายกับการเลี้ยงดูครัวเรือน และได้ขจัดภาระในฐานะผู้ปกครองออกไป คงเหลือแต่ภาระหน้าที่ในการแสวงหาหนทางเพื่อความพ้นทุกข์โดยสิ้นเชิงเท่านั้น

              ผู้ที่ปรารถนาจะหลีกเลี่ยงความวุ่นวายทางโลกถ้าไม่ติดขัดด้วยคุณสมบัติแล้วจึงสมควรออกบวชมากกว่าที่จะปฏิบัติธรรมในขณะครองเรือน เพราะจะอยู่ในฐานะและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการบรรลุธรรมมากกว่า ทั้งนี้ การบวชดังกล่าวจักต้องเป็นการบวชเป็นระยะเวลายาวนาน ไม่ใช่การบวชแค่ตามประเพณีเท่านั้น
                          

        ประการที่สอง คือ การแสวงหาหนทางแห่งความดับทุกข์นั้นต้องอาศัยปณิธานที่แน่วแน่ การเรียนรู้และความเพียรทุกวิถีทาง พระมหาบุรุษนั้นคำนึงถึงการแสวงหาหนทางพ้นทุกข์มานานแล้ว พระองค์ได้พบเห็นเทวทูตทั้งสี่ (คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และนักบวช) และในวันที่ออกผนวชนั้น พระองค์เห็นบรรดานางระบำทั้งหลายที่เต้นระบำขับกล่อมให้พระองค์เพลิดเพลินนั้น นอนกันไม่ได้สติ ทำให้เห็นภาพของสรีระที่ไม่พึงปรารถนา พระองค์ซึ่งมีพระทัยที่ตั้งมั่นในการแสวงหาหนทางพ้นทุกข์จึงได้เสด็จออกผนวชในคืนนั้นเลย ปณิธานที่แน่วแน่ของพระองค์สามารถดูได้จากการที่พระองค์เพียงแค่ทอดพระเนตรพระนางยโสธราพิมพาและพระโอรสก่อนที่จะออกผนวชโดยไม่ได้กล่าวคำอำลาหรือแตะต้องพระโอรสเลยแม้แต่นิดเดียว พระองค์เสด็จออกผนวชโดยทรงม้ากัณฑกะและมีเพียงนายฉันนะติดตามไปด้วยเท่านั้น พระองค์ปลงพระเกศาของพระองค์แล้วครองเพศนักบวชโดยไม่ทรงกลับเข้าบ้านเมืองของพระองค์ในระหว่างการบำเพ็ญเพียรอีกเลย  การที่พระองค์มุ่งศึกษาจากอาจารย์ทุกสำนักและการบำเพ็ญ
ทุกกรกิริยาอย่างหนักหน่วงเป็นการแสดงให้เห็นถึงความเพียรอันแก่กล้าอย่างที่ไม่มีผู้ใดจะทำได้มาก่อน ทั้งที่ไม่พระองค์ก็ไม่ทราบมาก่อนว่าความพ้นทุกข์เป็นเช่นไรแต่ไม่พระองค์ก็ไม่หยุดบำเพ็ญเพียร

             ผู้ที่ปรารถนาที่จะพ้นทุกข์ก็ต้องมีปณิธานที่แน่วแน่ มีความเพียรในการปฏิบัติธรรมที่แน่วแน่
ไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคทั้งปวง (ลองศึกษาจากเรื่องพระมหาชนกดูนะครับ)

        ประการที่สาม คือ การแสวงหาหนทางแห่งความพ้นทุกข์นั้นจักต้องทำให้ถูกวิธี คำกล่าวที่ว่า
"ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น" ย่อมเป็นความจริง แต่ความพยายามดังกล่าวจะต้องทำให้ถูกวิธีด้วย เมื่อพระมหาบุรุษบำเพ็ญทุกกรกิริยามาจนถึงที่สุดแล้วก็ไม่พบความพ้นทุกข์ แต่กลับพบกับความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส พระองค์ก็เรียนรู้ที่จะเปลี่ยนวิธีการ ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงความเป็นผู้ชาญฉลาดและไม่ยึดติดในวิธีการปฏิบัติ (หากพระองค์ยึดติดในวิธีการเดิม พระองค์ก็อาจไม่ได้ตรัสรู้แต่อาจจะสิ้นพระชนม์เสียก่อนก็เป็นได้) แม้นว่าพระองค์จะถูกปัญจวัคคีย์ที่คอยปรนนิบัติพระองค์ในระหว่างที่พระองค์บำเพ็ญทุกกรกิริยาทอดทิ้งพระองค์ไป แต่พระองค์ก็ไม่เปลี่ยนแปลงแนวคิด การปฏิบัติของพระองค์ในช่วงนี้เป็นการค้นพบทางสายกลาง และการบำเพ็ญเพียรทางจิต ซึ่งนับว่าพระองค์มาถูกทางแล้ว
            

       เช่นเดียวกัน ผู้ปฏิบัติธรรมที่ต้องการบรรลุธรรมก็ต้องปฏิบัติให้ถูกวิธีด้วยจึงจะถึงฝั่งพระนิพพาน (แต่ถึงจะไม่พ้นทุกข์ ก็นับว่าเป็นผู้มาถูกทางแล้ว ไม่หลงผิด ไม่หลงวิธีการ) ซึ่งการปฏิบัติให้ถูกวิธีนี้จะต้องอาศัยสติปัญญาและโพธิปักขิยธรรม และที่สำคัญจะต้องรู้ถึงด้วยว่าใจอยู่ตรงไหน

        ประการที่สี่ คือ การอยู่ในที่สงัดเพียงคนเดียวย่อมดีกว่าการอยู่ในที่ชุมชน   เนื่องจากการอยู่ในที่ชุมชนนั้นย่อมต้องวุ่นวายกับพฤติกรรมของบุคคลอื่น และต้องเสียเวลาในการติดต่อสื่อสารกับบุคคลอื่น จะต้องถูกจำกัดด้วยจารีตประเพณี หน้าที่ และมารยาทของสังคม แม้จะไม่ได้คบหากับผู้ใดแต่หากรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากโลกภายนอกในขณะที่จิตยังไม่นิ่ง  ก็ย่อมต้องวุ่นวายใจกับความเป็นไปของสังคมโลกเป็นธรรมดา และในชุมชนนั้นก็มักจะมีบุคคล สถานที่ และวัตถุที่เป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติธรรม  ทำให้จิตใจหวั่นไหวได้ง่าย จึงไม่แปลกใจนักที่เจ้าชายสิทธัตถะจะต้องทรงหักใจหนีออกจากเวียงวังและบ้านเมืองเพื่อออกผนวช ก็เพื่อประโยชน์ในการบรรลุธรรมนั่นเอง และถึงแม้จะทรงบำเพ็ญเพียรในป่าที่ห่างไกลจากบ้านเกิดเมืองนอนของพระองค์แล้วก็ตาม แต่ก็ยังมีปัญจวัคคีย์ที่คอยทำนุบำรุงพระองค์ ซึ่งตอนนี้ก็ยังเกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นอยู่ จนเมื่อปัญจวัคคีย์ละทิ้งพระองค์ไปแล้วนั่นแหละ ที่พระมหาบุรุษได้อยู่เพียงลำพังพระองค์เป็นการอยู่อย่างสงบสงัด เป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการตรัสรู้

       ผู้ที่ต้องการจะบรรลุธรรมจึงสมควรที่จะออกไปปฏิบัติธรรมอยู่ตามป่าเขาลำเนาไพรดังเช่นที่
พระธุดงค์ในอดีตเคยปฏิบัติ เพราะจะทำให้จิตใจสงบและเอื้อต่อการบรรลุธรรมได้มากกว่าอยู่ในเมืองหรือชุมชนหมู่บ้าน


       ทั้งหมดนี้ คือ คุณธรรมที่เอื้อให้พระมหาบุรุษทรงบรรลุธรรมตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีข้อสังเกตก็คือ การปฏิบัติธรรมของพระองค์นั้นเป็นการทวนกระแสสังคม กล่าวคือ การสละราชสมบัติออกผนวชนั้นเป็นการทวนกระแสความคาดหวังของพระราชบิดาที่ต้องการให้พระองค์เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ การเลิกบำเพ็ญทุกรกิริยาแล้วหันมาบำเพ็ญเพียรทางจิตเป็นการทวนกระแสการปฏิบัติของเหล่านักบวชในสมัยนั้น และการบำเพ็ญเพียรทางจิตเองก็เป็นการทวนกระแสกิเลสและจิตใจนั่นเอง

         เมื่อพระองค์ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว พระองค์ได้ออกเผยแพร่พระธรรมและสร้างสังคมแห่งสันติเพื่อประโยชน์สุขแก่ชาวโลกขึ้น พระพุทธองค์ทรงสร้างสังคมแห่งสันติสุขได้อย่างไร โปรดติดตามตอนต่อไป


อ้างอิง

[๑] พระเจ้าสิบชาติ โดย พยัคฆ์, อำนวยสาส์น, อำนวยสาส์นการพิมพ์ น. ๗-๘ และ น. ๓๖๒.

[๒] พระโคตมพุทธเจ้า , http://th.wikipedia.org/wiki/